Κάτι τρέχει στην Ελλάδα

Άτυπη συζήτηση στους κόλπους της Περιφέρειας βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, αναφορικά με τις δυνατότητες εγκατάστασης σταθμού διοδίων μόνο για βαρέα οχήματα στην παλιά εθνική οδό Κομοτηνής-Πόρτο Λάγους-Ξάνθης. Μετά από την εγκατάσταση σταθμού διοδίων επί της Εγνατίας, στο ύψος των Αμαξάδων, η κίνηση των οχημάτων στο εθνικό δίκτυο που συνδέει τις δύο πόλεις της Θράκης, τόσο μέσω Πόρτο Λάγους, όσο και μέσω Ιάσμου, έχει αυξηθεί σε ανησυχητικά επίπεδα.

Δημοφιλέστερη μάλιστα οδική αρτηρία έχει παρατηρηθεί ότι είναι εκείνη του Πόρτο Λάγους, όπου ειδικά στη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών συχνά-πυκνά δημιουργούταν κυκλοφοριακό κομφούζιο από το μεγάλο αριθμό αυτοκινήτων που κατευθύνονταν σε παραλιακούς προορισμούς της Ροδόπης και της Ξάνθης. Αν σε αυτό συνυπολογιστεί η επίσης αυξημένη κίνηση βαρέων οχημάτων με εμπορεύματα, που συχνά εκτελούν διεθνή δρομολόγια, τότε αντιλαμβάνεται κανείς το μέγεθος του κινδύνου που ελλοχεύει για τυχόν τροχαία ατυχήματα. Πέραν αυτού, όμως, η χρήση του εθνικού οδικού δικτύου από οχήματα με μεγάλο μεικτό βάρος συντείνει στην επιβάρυνση του οδοστρώματος, προκαλώντας του φθορές που απαιτούν υπέρογκους πόρους για να αποκατασταθούν.

Όλα τα παραπάνω αποτελούν ισχυρούς λόγους κινητοποίησης της περιφερειακής αρχής, η οποία έχει αναλάβει τη λήψη μέτρων ασφάλειας και την αρμοδιότητα για την αποκατάσταση των όποιων βλαβών και καταστροφών προκύπτουν. Το βασικό αίτημα, που ήταν η μη εγκατάσταση σταθμού διοδίων στον αυτοκινητόδρομο της Εγνατίας, όχι μόνο δεν ικανοποιήθηκε από την κεντρική εξουσία, αλλά τουναντίον σχεδιάστηκε η δημιουργία επιπλέον σταθμών κατά μήκος της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Υπό αυτά τα δεδομένα, μία εναλλακτική πρόταση που έχει πέσει στο τραπέζι με στόχο την αποθάρρυνση της κίνησης βαρέων οχημάτων στο δρόμο του Πόρτο Λάγους, είναι η εγκατάσταση σταθμού διοδίων αποκλειστικά για αυτά τα οχήματα.

Την υπό συζήτηση αυτή πρωτοβουλία αποκάλυψε σε μέσα ενημέρωσης της Ξάνθης ο αντιπεριφερειάρχης του νομού, κ. Φώτης Καραλίδης. Από το ρεπορτάζ του «ΠτΘ» προκύπτει ότι έχει ανοίξει άτυπα η συζήτηση για το συγκεκριμένο ενδεχόμενο και αυτήν την στιγμή αναζητούνται τα νομικά ερείσματα, τα οποία θα επιτρέψουν την υλοποίηση της πρωτοβουλίας. Το θεσμικό πλαίσιο δεν επιτρέπει ρητά και ευθέως την ίδρυση σταθμών διοδίων από τις περιφερειακές αρχές. Το «παραθυράκι», ωστόσο που ενδεχομένως να φανεί χρήσιμο στην Περιφέρεια ΑΜ-Θ εντοπίζεται στο νόμο του «Καλλικράτη», όπου ο νομοθέτης έχει προβλέψει το δικαίωμα των οργανισμών τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης να επιβάλλουν νέους φόρους, πέραν των ήδη θεσπισμένων σε κεντρικό επίπεδο.

Σε αυτή τη νομιμοποιητική βάση, η Περιφέρεια θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα μοντέλο τύπου διοδίων, μέσω του οποίου θα φορολογούνται για τη διέλευσή τους από το εθνικό οδικό δίκτυο τα βαρέα οχήματα που το επιβαρύνουν σημαντικά. Προς το παρόν, βέβαια, το συγκεκριμένο «παραθυράκι» του «Καλλικράτη» έχει μείνει στα αζήτητα, στα πρώτα δυόμισι χρόνια, της εφαρμογής του. Αυτό σημαίνει ότι αν καταλήξει σε μια τέτοια απόφαση η Περιφέρειά μας, επικαλούμενη το σχετικό δικαίωμα, θα είναι η πιθανόν η πρώτη πανελλαδικά.

Πέρα όμως από τους τύπους και το νομικό υπόβαθρο υπό το οποίο μπορεί να εφαρμοστεί το μέτρο περιορισμού της κίνησης στην παλιά εθνική οδό Κομοτηνής- Πόρτο Λάγους-Ξάνθης, επί της ουσίας καθίσταται επιτακτική ανάγκη η κεντρική διοίκηση να ανταποκριθεί σε επιγενόμενο τυχόν αίτημα της Περιφέρειας ΑΜ-Θ, εκχωρώντας της την σχετική αρμοδιότητα. Γιατί, όταν η κεντρική διοίκηση εκχωρεί στις Περιφέρειες… υποχρεώσεις «πληρώνουν τα σπασμένα» των αρνητικών επιπτώσεων των δικών της επιλογών, γιατί να μην τους επιτρέπει και τη λήψη των κατάλληλων μέτρων για την πρόληψη τους; Αυτή είναι μια εύλογη απορία που γεννάται και ένα ισχυρό ίσως διαπραγματευτικό όπλο στη συζήτηση, που θα ακολουθήσει, την εξέλιξη της οποίας θα παρακολουθούμε από κοντά το επόμενο διάστημα.