Κάτι τρέχει στην Ελλάδα

Λίγες ημέρες απομένουν μέχρι τη Φθινοπωρινή Ισημερία του 2026, η οποία θα σημειωθεί στις 23 Σεπτεμβρίου, στις 15:05 το μεσημέρι.

Η φθινοπωρινή ισημερία σηματοδοτεί αστρονομικά την έναρξη του Φθινοπώρου στο βόρειο ημισφαίριο, άρα και στην Ελλάδα. Πρόκειται για τη χρονική στιγμή κατά την οποία η διάρκεια της ημέρας και της νύχτας είναι περίπου ίση.

Από εκεί και έπειτα, οι ημέρες στο βόρειο ημισφαίριο αρχίζουν σταδιακά να μικραίνουν, ενώ οι νύχτες μεγαλώνουν. Η διαδικασία αυτή συνεχίζεται μέχρι το χειμερινό ηλιοστάσιο του Δεκεμβρίου, όταν η νύχτα φτάνει στη μεγαλύτερη διάρκειά της.

Οι δύο ισημερίες, η εαρινή και η φθινοπωρινή, συνδέονται αστρονομικά με την έναρξη της άνοιξης και του φθινοπώρου αντίστοιχα. Αντίστοιχα, τα δύο ηλιοστάσια, το θερινό και το χειμερινό, σηματοδοτούν την έναρξη του καλοκαιριού και του χειμώνα.

Ωστόσο, η αστρονομική έναρξη των εποχών δεν ταυτίζεται πάντοτε με τις αλλαγές που παρατηρούνται στη φύση. Οι επιστήμονες που μελετούν το περιβάλλον έχουν διαπιστώσει ότι, μεταξύ άλλων λόγω της κλιματικής αλλαγής, αρκετές εποχικές μεταβολές εμφανίζονται πλέον νωρίτερα. Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα έντονο στις περιοχές του Βόρειου Πόλου και γενικότερα στα υψηλά γεωγραφικά πλάτη.

Γιατί η ημέρα και η νύχτα δεν είναι ακριβώς ίσες στην Ελλάδα
Παρά την ονομασία της ισημερίας, στην Ελλάδα η συγκεκριμένη ημέρα δεν συμπίπτει απαραίτητα με την ημερομηνία κατά την οποία η διάρκεια της ημέρας και της νύχτας είναι ακριβώς ίδια.

Η πραγματική «ίση μέρα – ίση νύχτα» εμφανίζεται σε διαφορετικές ημερομηνίες, ανάλογα με το γεωγραφικό πλάτος κάθε περιοχής. Ακριβώς πάνω στον Ισημερινό οι συνθήκες είναι διαφορετικές, ενώ σε περιοχές που βρίσκονται βόρεια ή νότια από αυτόν, όπως η Ελλάδα, η ημερομηνία της απόλυτης ισότητας ημέρας και νύχτας μπορεί να απέχει μερικές ημέρες από την ισημερία.

Τι είναι η ισημερία
Η ισημερία αποτελεί ένα αστρονομικό φαινόμενο που συμβαίνει δύο φορές κάθε χρόνο, όταν η Γη φτάνει στα σημεία όπου η εκλειπτική τέμνει τον ουράνιο ισημερινό.

Κατά την ισημερία, οι ακτίνες του Ήλιου πέφτουν κατακόρυφα στον γήινο Ισημερινό. Το φαινόμενο συνδέεται με την περιφορά της Γης γύρω από τον Ήλιο και την κλίση του άξονα περιστροφής της σε σχέση με το επίπεδο της τροχιάς της.

Η ισημερία πραγματοποιείται συνήθως γύρω στις 21 Μαρτίου και στις 22 ή 23 Σεπτεμβρίου. Η ελληνική λέξη «ισημερία» προέρχεται από τις λέξεις «ίσος» και «ημέρα», ενώ ο αντίστοιχος διεθνής όρος equinox έχει λατινική προέλευση, από τις λέξεις aequus (ίσος) και nox (νύχτα).

Οι χαρακτηρισμοί «εαρινή» και «φθινοπωρινή» ισημερία αφορούν κυρίως το βόρειο ημισφαίριο, καθώς στο νότιο ημισφαίριο οι εποχές είναι αντίστροφες.

Στους δύο πόλους η έννοια της ισημερίας λειτουργεί διαφορετικά λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών φωτισμού, ενώ στον Ισημερινό η διάρκεια ημέρας και νύχτας παραμένει καθ' όλη τη διάρκεια του έτους πολύ κοντά στις 12 ώρες.

Το φαινόμενο των ισημεριών δεν αφορά αποκλειστικά τη Γη. Παρατηρείται και σε άλλους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος που διαθέτουν κεκλιμένο άξονα περιστροφής σε σχέση με το επίπεδο της τροχιάς τους.