Κάτι τρέχει στον Έβρο

Από τον Αλέξανδρο Πολίτη

Η Θράκη μπήκε πάλι στο διεθνές δελτίο. Αυτή τη φορά με τέσσερις ειδήσεις που μοιάζουν να ήρθαν από διαφορετικά γραφεία: μια αντιτρομοκρατική επιχείρηση στην Τουρκία, ένα ταξίδι του Μουφτή Διδυμοτείχου στην Ινδονησία, ένα τρένο που φτάνει στα βουλγαροτουρκικά σύνορα και μια συζήτηση για την Αλεξανδρούπολη και το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου.

Τι σχέση έχουν όλα αυτά; Καμία μυστική σύσκεψη δεν χρειάζεται για να τα ενώσει. Μας θυμίζουν ότι η περιοχή μας βρίσκεται εκεί όπου συναντιούνται η ασφάλεια, η διπλωματία, οι μεταφορές και η ενέργεια. Κι ότι ο κάτοικος του Έβρου δικαιούται να ρωτά τι σημαίνουν όλα αυτά για τη ζωή του. Διότι από “στρατηγική σημασία” χορτάσαμε· με τα δρομολόγια αλλά και τις υπηρεσίες έχουμε ακόμη μια μικρή εκκρεμότητα.

Οι 51 ύποπτοι και η γεωγραφία της ψυχραιμίας

Στις αρχές Οκτωβρίου οι τουρκικές αρχές ανακοίνωσαν επιχείρηση κατά του ISIS, του λεγόμενου και DEAŞ στην Τουρκία, με 51 υπόπτους σε 16 επαρχίες. Ανάμεσα στις περιοχές των επιχειρήσεων ήταν και η Αδριανούπολη, δίπλα στον Έβρο. Οι αναφορές αφορούν υπόνοιες που ερευνώνται· η σύλληψη δεν είναι καταδίκη. Και οι 51 είναι το συνολικό πλήθος στις 16 επαρχίες, όχι μόνο στην Αδριανούπολη.

Η γεωγραφία, βέβαια, δεν αλλάζει με μια διευκρίνιση: η Αδριανούπολη είναι κοντά. Γι’ αυτό χρειάζονται παρακολούθηση, ανταλλαγή πληροφοριών όπου είναι εφικτή και σοβαρή συνεργασία των αρμόδιων υπηρεσιών. Δεν προκύπτει όμως από την ανακοίνωση ούτε σχέδιο επίθεσης στην Ελλάδα ούτε ότι τα σύνορα μας έχουν γεμίσει “πυρήνες”.

Η ασφάλεια δεν επιτυγχάνεται ούτε από τον εφησυχασμό, ούτε από το τηλεοπτικό “πανικός τώρα”! Θέλει προσωπικό, εκπαίδευση, έλεγχο κι ενημέρωση με μέτρο. Και κάτι ακόμη: η τρομοκρατία είναι υπόθεση συγκεκριμένων οργανώσεων και πράξεων, όχι ταμπέλα για θρησκείες ή ολόκληρες κοινότητες. Όποιος τα μπερδεύει, κάνει επιπλεόν δώρο στους εξτρεμιστές και μια διχασμένη κοινωνία.

Από το Διδυμότειχο στην Τζακάρτα

Στον αντίποδα της γλώσσας του φανατισμού, ο Μουφτής Διδυμοτείχου Εμίν Σερίφ βρέθηκε στην Τζακάρτα για διεθνές συνέδριο ιμάμηδων, από τις 25 έως τις 28 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με την ελληνική πρεσβεία, εκπροσώπησε την Ελλάδα και συναντήθηκε με τον υπουργό Θρησκευτικών Υποθέσεων της Ινδονησίας και τον υφυπουργό Εξωτερικών της χώρας.

Η επίσκεψη έδωσε χώρο να ακουστεί μια εικόνα της Θράκης, με χριστιανούς και μουσουλμάνους που ζουν στον ίδιο τόπο. Η συνύπαρξη αυτή δεν χρειάζεται ωραιοποίηση για να έχει αξία. Έχει τις δυσκολίες, τις διαφωνίες και τις εκκρεμότητές της· έχει όμως και σχολεία, γειτονιές, επαγγελματικές σχέσεις κι ανθρώπους που συνεννοούνται χωρίς να περιμένουν άδεια από κανένα τηλεοπτικό πάνελ ή άλλου είδους εξουσία.

Η διεθνής παρουσία ενός θεσμικού εκπροσώπου από τη Θράκη έχει σημασία, ιδιαίτερα όταν άλλοι διεκδικούν το αποκλειστικό μικρόφωνο για να μιλούν εκ μέρους των μουσουλμάνων της περιοχής. Δεν σημαίνει ότι μια επίσκεψη έλυσε τις διαφωνίες για την εκπροσώπηση ή τα καθημερινά ζητήματα της μειονότητας. Σημαίνει ότι η Ελλάδα μπορεί να έχει παρουσία κι επιχειρήματα έξω από τα σύνορά της, αρκεί να έχει “αυτιά” μέσα σε αυτά.

Συνέδρια, φωτογραφίες και χειραψίες είναι χρήσιμα. Αλλά η καλύτερη απάντηση σε κάθε προπαγάνδα παραμένει το κράτος που λειτουργεί δίκαια για όλους: με σεβασμό στη θρησκευτική ελευθερία, ίσα δικαιώματα, παιδεία και πραγματικές ευκαιρίες. Τα υπόλοιπα είναι, επί το λογιότερον, “έπεα πτερόεντα”, να’χαμε να λεγαμε δηλαδή. Ίπτανται ποικιλομόρφως όμορφα κι εύκολα· δύσκολα όμως ανοίγουν ένα νέο σχολείο ή βρίσκουν διαθέσιμο γιατρό.

Το “απέναντι” τρένο σφύριξε

Στις 9 Οκτωβρίου εγκαινιάστηκε στην Τουρκία το τμήμα Τσερκέζκιοϊ–Καπίκουλε, μήκους 153 χιλιομέτρων, της γραμμής Halkalı–Kapıkule. Η διαδρομή οδηγεί προς τα σύνορα με τη Βουλγαρία, όχι προς τον ελληνικό συνοριακό σταθμό. Άλλο λοιπόν το τμήμα που εγκαινιάστηκε και άλλο η συνολική διαδρομή ως το Χαλκαλί: ας μη βάλουμε ολόκληρο το έργο στο κάδρο τώρα, πριν από την ώρα του.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ευρωπαϊκή επιχορήγηση 275 εκατομμυρίων ευρώ για τη γραμμή. Η ίδια συνδέει το έργο με τον διάδρομο που ενώνει την Ευρώπη, μέσω Τουρκίας και Νότιου Καυκάσου, με την Κεντρική Ασία. Τα χρήματα και οι ράγες δείχνουν μια επιλογή υποδομών και εμπορίου. Δεν αποδεικνύουν, από μόνα τους, κάποιο σχέδιο εναντίον της Ελλάδας.

Η είδηση, ωστόσο, σηκώνει μια άβολη τοπική ερώτηση: εμείς πώς συνδέουμε τον Έβρο, με τα λιμάνια, την ενδοχώρα και τους γείτονες; Με χρονοδιαγράμματα, έργα κι αξιόπιστα δρομολόγια ή με μακέτες που ταξιδεύουν γρηγορότερα από τους επιβάτες; Οι απαντήσεις θέλουν συγκεκριμένο σχεδιασμό, χρηματοδότηση, ασφάλεια και λογοδοσία. Δεν αρκεί να φωτογραφίζουμε το τρένο του γείτονα και μετά να διαφωνούμε για τη λεζάντα.

Η αναβάθμιση των μεταφορών έχει και κοινωνική διάσταση: ο φοιτητής που θέλει να μετακινηθεί, ο επαγγελματίας που στέλνει προϊόντα κι ο ηλικιωμένος που πηγαίνει στο νοσοκομείο, χρειάζονται λειτουργικές υπηρεσίες. Το “κέντρο διαμετακόμισης” αποκτά νόημα όταν οι ίδιοι οι άνθρωποι του τόπου αυτού μπορούν κι αυτοί να μετακινούνται. Αλλιώς θα καμαρώνουμε τους χάρτες και θα ψάχνουμε αενάως το λεωφορείο.

Αλεξανδρούπολη, σύμμαχοι κι ένα καλώδιο με πολλές άκρες

Στη συνάντηση Γιώργου Γεραπετρίτη και Μάρκο Ρούμπιο, όπως μεταδόθηκε στις 7 Οκτωβρίου, συζητήθηκαν η ενέργεια, η αμυντική συνεργασία και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Ο Έλληνας υπουργός αναφέρθηκε στη Σούδα και την Αλεξανδρούπολη, ενώ ο Αμερικανός ομόλογός του χαρακτήρισε ευαίσθητα τα ζητήματα γύρω από το καλώδιο, τονίζοντας την ανάγκη διπλωματικής αντιμετώπισης και τη στήριξη στην ενεργειακή συνεργασία.

Η Αλεξανδρούπολη έχει πράγματι αυξημένο ενδιαφέρον ως λιμάνι, κόμβος μεταφορών κι ενεργειακή πύλη. Οι συνεργασίες μπορούν να φέρουν επενδύσεις και δουλειές· η αυξημένη στρατιωτική και γεωπολιτική χρήση προκαλεί επίσης ανησυχίες σε μέρος της κοινωνίας. Και τα δύο αξίζουν δημόσια συζήτηση με στοιχεία, όχι έναν διαγωνισμό για το ποιος αγαπά περισσότερο την πατρίδα.

Η πόλη δικαιούται συγκεκριμένες απαντήσεις: ποιες τοπικές επιχειρήσεις συμμετέχουν, πόσες σταθερές θέσεις εργασίας δημιουργούνται, πώς προστατεύονται το περιβάλλον και οι υποδομές, ποιος ενημερώνει τους κατοίκους; Η συμμαχία έχει συμφέροντα και υποχρεώσεις εκατέρωθεν. Pacta sunt servanda, οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται· καλό είναι, προτού πανηγυρίσουμε για την υπογραφή, να γνωρίζουμε και τι ακριβώς συμφωνήθηκε.

Το καλώδιο αφορά άλλο γεωγραφικό πεδίο: τη σχεδιαζόμενη ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης και Κύπρου. Η σημασία του συνδέεται με την ενεργειακή ασφάλεια και τον περιορισμό της απομόνωσης της Κύπρου, αλλά η πορεία του έχει οικονομικές, τεχνικές και γεωπολιτικές δυσκολίες. Η κυπριακή ρυθμιστική αρχή ανέφερε τον Οκτώβριο μετάθεση της αναμενόμενης ολοκλήρωσης για την 1η Ιανουαρίου 2031. Εκτίμηση είναι, όχι ραντεβού με τον “ηλεκτρολόγο” που έχει ήδη παρκάρει απ’ έξω από την Κύπρο.

Οι δηλώσεις στήριξης έχουν πολιτική βαρύτητα, δεν αποτελούν όμως από μόνες τους εγγύηση ότι λύθηκαν οι διαφωνίες για τη διαδρομή, το κόστος ή τη χρηματοδότηση αυτού. Η Αθήνα και η Λευκωσία οφείλουν να εξηγούν τι προχωρά, ποιος πληρώνει και ποιοι κίνδυνοι παραμένουν. Η διπλωματία χρειάζεται και σαφήνεια, αλλιώς το καλώδιο κινδυνεύει να μείνει μονίμως στην πρίζα των ανακοινώσεων και μόνο.

Ο Σόλων έγραφε “γηράσκω δ’ αἰεὶ πολλὰ διδασκόμενος”. Χρήσιμη συμβουλή και για πολιτείες: να μαθαίνουν, να ακούν και να διορθώνουν την πορεία τους. Συλλογική εκπαίδευση ονομάζεται αυτό ή απλά μαζική χειραγώγηση. Στη Θράκη έχουμε λόγους να παρακολουθούμε όσα γίνονται γύρω μας με μάτια ανοιχτά κι όχ ερμητικά κλειστά. Έχουμε και έναν λόγο παραπάνω να απαιτούμε από όσους σχεδιάζουν για εμάς, να θυμούνται ότι εδώ, εκτός από σύνορα, ράγες και λιμάνια, υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να ζήσουν, να εργαστούν και να ακουστούν.