Κάτι τρέχει στην Ελλάδα

Κάθε χρόνο στις 8 Ιανουαρίου, ανήμερα της γιορτής της Οσίας Δομνίκης, αναβιώνει ένα από τα χαρακτηριστικότερα θρακιώτικα έθιμα.

Το έθιμο της Μπάμπως το οποίο μεταγενέστερα ονομάστηκε Ημέρα της Γυναικοκρατίας, η μονοήμερη δηλαδή αντιστροφή των παραδοσιακών ρόλων ανδρών-γυναικών, καθώς τον κυρίαρχο ρόλο έχουν οι γυναίκες, αποκλειστικά οι παντρεμένες, με τους άνδρες να παραμένουν στα σπίτια τους, καθώς αναγκάζονται να κάνουν τις εργασίες του σπιτιού με γυναικεία περιβολή ,αφού η νοικοκυρά λείπει για μια μέρα από αυτό ή να παρακολουθούν από μακριά τα δρώμενα, μιας και η έξοδος τους από το σπίτι απαγορεύεται και όποιος... καταπατήσει τον άγραφο νόμο περιλούζεται με νερό!

Το έθιμο το έφεραν μαζί τους στις νέες τους πατρίδες οι πρόσφυγες από την Ανατολική Ρωμυλία και σκοπό έχει να τιμήσει το πρόσωπο της γιαγιάς-μπάμπως-μαμής (μάμμη κατά την αρχαιότητα) της γηραιότερης γυναίκας του χωριού που εκτελούσε-με κόπο-κατά το παρελθόν και χρέη μαμής,η οποία βοηθούσε τις έγκυες γυναίκες και συνέβαλε στην γέννηση των παιδιών με την πείρα και την σοφία της.

Οι ρίζες του εθίμου βέβαια είναι αρχαιοελληνικές και θυμίζει τα "Θεσμοφόρια" και περισσότερο τα "Αλώα" που γίνονταν στην Αθήνα την ίδια εποχή και ήταν κατεξοχήν γυναικείες γιορτές.

Σύμφωνα με την παράδοση λοιπόν, κατά την ημέρα αυτή οι παντρεμένες γυναίκες του χωριού υπό από τους ήχους μουσικών οργάνων (παλιότερα με τους ήχους της γκάιντας) μαζεύονται από νωρίς στην κεντρική πλατεία και από εκεί πορεύονται προς το σπίτι της Μπάμπως με δώρα (μια πετσέτα και παπούτσια,για να μπορεί να σκουπίζεται και να τρέχει στα σπίτια όσων την έχουν ανάγκη) και ένα κομμάτι σαπούνι, τη "βρέχουν" με βασιλικό, της πλένουν τα χέρια και ύστερα τα φιλάν.

Της προσφέρουν λεφτά, πράσα, πίτες (μπουγάτσα της Μπάμπως) και μαγειρευτό λάχανο με σιτάρι και η Μπάμπω με τη σειρά τις εύχεται καλλιτεκνία. Έπειτα την ντύνουν,με τελετουργικό τρόπο,όσο οι οργανοπαίκτες περιμένουν στην αυλή.Τέλος της δίνουν το μπαϊράκι.

Το μπαϊράκι της Μπάμπως είναι ένας σταυρός από ξύλο κρανιάς. Στις άκρες του είναι μυτερός και στολίζεται με τρία μήλα που συμβολίζουν τη γονιμότητα. Στην κεφαλή του σταυρού τοποθετούν ματσάκι με βασιλικό,ένα άσπρο μαντήλι, σύμβολο αγνότητας και ένα κόκκινο μαντήλι,για να διώχνει το κακό. Στο σταυρό κρεμούν και ένα ρόδι. Κατόπιν ανεβάζουν τη Μπάμπω σε στολισμένο αμάξι και ξεκινά η γιορτή και... η κυριαρχία των γυναικών !!!

Το αμάξι της Μπάμπως μαζί με τις γυναίκες, σχηματίζοντας πομπή, θα περιδιαβούν όλο το χωριό με χορό, κρασί και σκωπτικά τραγούδια και θα καταλήξουν στην πλατεία. Κατά τη διάρκεια όλων των παραπάνω δεν επιτρέπεται να πλησιάσει κανείς άντρας,γιατί τα δρώμενα είναι ακατάλληλα για αντρικά αυτιά.Μάλιστα ορίζεται και σύνορο με σχοινί γύρω από την πλατεία,προκειμένου να μην τολμήσει κάποιο αντρικό πόδι να πλησιάσει και να το παραβιάσει !!!

Αν παρ' όλα αυτά τολμήσει κάποιος να πλησιάσει,τότε οι γυναίκες τον κυνηγούν, όπως είπαμε τον καταβρέχουν, και προσπαθούν να του βγάλουν ένα ρούχο,το οποίο στη συνέχεια θα δημοπρατήσουν.

Μετά το πέρας της πομπής ακολουθεί γλέντι "κεκλεισμένων των θυρών" ( ακόμα και οι οργανοπαίκτες είναι χωρισμένοι από ένα προπέτασμα,για να μην βλέπουν ότι γίνεται) συνήθως στον χώρο του συλλόγου του χωριού με τραγούδια,κρασί,παραδοσιακά εδέσματα,και χορό μέχρι τελικής πτώσης !!!