Ε - ΑΤΡΙΚΑ

Η κοιλιοκάκη (CD) ή δυσανεξία γλουτένης, είναι μια ασθένεια του πεπτικού συτήματος που καταστρέφει το λεπτό έντερο και παρεμβαίνει στην απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών των τροφίμων.

Είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα και όχι μία απλή αλλεργία.

Οι άνθρωποι που έχουν κοιλιοκάκη δεν μπορούν να ανεχθούν την γλουτένη, μια πρωτεΐνη του σιταριού, της σίκαλης, και του κριθαριού.  Γι' αυτό και ονομάζεται επίσης δυσανεξία στη γλουτένη ή εντεροπάθεια από ευαισθησία στη γλουτένη

Η γλουτένη είναι μια φυσική πρωτεΐνη σε πολλά δημητριακά, όπως το σιτάρι, το κριθάρι, τη σίκαλη και βρώμη. Βρίσκεται κυρίως σε τρόφιμα, αλλά μπορεί επίσης να βρεθεί σε προϊόντα καθημερινής χρήσης όπως στα φάρμακα, στις βιταμίνες, και στα βάλσαμα για τα χείλη.

Εμείς, ρωτήσαμε την Μικροβιολόγο - Βιοπαθολόγο κα. Μαρία Πάνου - Πετρίχου, που δραστηριοποιείται στις Φέρες και στο Τυχερό, να μας πει τι είναι η κοιλιοκάκη, για ποιο λόγο εμφανίζεται και τι μπορούμε να κάνουμε για να την αποφύγουμε.

- Πότε εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη, γιατρέ, και τι προκαλεί;

Η εκδήλωση της κοιλιοκάκης προϋποθέτει σχετική γενετική προδιάθεση του ατόμου και την κατανάλωση τροφών με γλουτένη. Ακόμη και όταν αυτοί οι δύο παράγοντες συνυπάρχουν, είναι πιθανό η κοιλιοκάκη να μην εκδηλωθεί παρά μόνο όταν «πυροδοτηθεί» σε ορισμένες περιπτώσεις από κάποιες ιογενείς ασθένειες ή άλλες αιτίες. Συνήθως η κοιλιοκάκη εκδηλώνεται στα βρέφη μόλις εισαχθούν δημητριακά στη διατροφή τους, σε ηλικία 6 μηνών περίπου, αλλά και σε ενήλικες που μπορεί να ζουν χωρίς συμπτώματα για πολλά χρόνια και να νοσήσουν πολύ αργότερα.

Στα άτομα με τη γενετική αυτή προδιάθεση, η παραγωγή αντιγλιαδινικών αντισωμάτων μετά την κατανάλωση τροφών που περιέχουν γλουτένη προκαλεί τη λείανση ή την αδρανοποίηση των λάχνων του λεπτού εντέρου που είναι υπεύθυνες για την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών, βιταμινών και ιχνοστοιχείων από τον οργανισμό. Οι εκδηλώσεις αφορούν κυρίως γαστρεντερικές διαταραχές και οι συνέπειες είναι αρκετές στην ανάπτυξη και συντήρηση του οργανισμού.

- Πόσο συχνή είνα, γιατρέ; 

Παλαιότερα θεωρούνταν σπάνια ασθένεια, ενώ σήμερα στο δυτικό κόσμο είναι η πιο συχνή γενετικά προκαθορισμένη νόσος με συχνότητα 1/100-200.

Μεγαλύτερη συχνότητα παρουσιάζουν συγκεκριμένες ομάδες ασθενών με άλλα νοσήματα όπως σακχαρώδης διαβήτης, αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα, σύνδρομο DOWN ή ΤURNER και οι συγγενείς πασχόντων από κοιλιοκάκη.

- K. Πάνου ποια είναι τα συμπτώματα της κοιλιοκάκης;

Σε ενήλικες και εφήβους:

• υπνηλία
• κόπωση
• αναιμία
• έλλειψη σιδήρου
• έλλειψη άλλων βασικών ουσιών όπως π.χ. βιταμινών
• διάρροια
• δυσκοιλιότητα
• αέρια
• πόνοι στη κοιλιακή χώρα
• πόνοι στις αρθρώσεις
• έλλειψη συγκέντρωσης
• ψυχολογικές μεταβολές

Σε παιδιά προσχολικής ηλικίας και βρέφη:

• μείωση του σωματικού βάρους
• καθυστέρηση της ανάπτυξης
• αναπτυξιακές και μαθησιακές δυσκολίες
• διάρροιες, αέρια
• ευερεθιστότητα, γκρίνια, κλάμα
• σιδηροπενική αναιμία

- Πως εκδηλώνεται, γιατρέ, η δυσανεξία στη γλουτένη; 

Η εκδήλωση της κοιλιοκάκης απαιτεί ένα γενετικά προδιατεθειμένο άτομο, το οποίο τρέφεται με σιτάρι, κριθάρι, σίκαλη και βρώμη. Ακόμη και αν αυτοί οι δύο παράγοντες είναι παρόντες, η κοιλιοκάκη μπορεί να μην εκδηλωθεί μέχρι ένας εκλυτικός παράγοντας δώσει το έναυσμα για τη μη φυσιολογική ανταπόκριση του ανοσοποιητικού συστήματος. 

Μερικές φορές μια ιογενής λοίμωξη μπορεί να είναι ο εκλυτικός παράγοντας. Η εντερική βλάβη μπορεί να αναπτυχθεί μέσα σε μερικούς μήνες μέσα από την έκθεση στη γλουτένη ή να παρουσιασθεί αρκετά χρόνια αργότερα. Η απομάκρυνση της γλουτένης από τη διατροφή ενός ατόμου με κοιλιοκάκη οδηγεί σε πλήρη ή σχεδόν πλήρη, λειτουργική και μορφολογική αποκατάσταση του εντερικού βλεννογόνου.

- Πως γίνεται η διάγνωση κ. Πάνου;

Η διάγνωση γίνεται με ειδικές εξετάσεις αίματος. Αρχικά σε ένα αδρό / πρώτο έλεγχο, ελέγχονται τα αντισώματα ΙgA έναντι της ανασυνδυασμένης ανθρώπινης ιστικής τρανσγλουταμινάσης a - tTGIgA και αντισώμτατα ΙgG έναντι απαμιδιωμένων πεπτιδίων γλιαδίνης a - DGPIgG.

Στη συνέχεια μπορούμε να ελέγξουμε την γενετική προδιάθεση (Πολυμορφισμό) με HLA - DQ8 - DQ2.

Εφόσον βγουν θετικές οι παραπάνω εξετάσεις, συνεχίζουμε τον περαιτέρω έλεγχο αντισωμάτων που αφορούν την νόσο. 

- Τέλος κ. Πάνου εάν έχουμε διαγνωσθεί με κοιλιοκάκη πως το αντιμετωπίζουμε;

H απάντηση, δυστυχώς, είναι μία και είναι: ο αποκλεισμός της γλουτένης από τη διατροφή του ασθενούς.

Με αποτέλεσμα να αποκλειστούν πολλά τρόφιμα από τη διατροφή του ασθενούς και ο ασθενής να στρέφεται σε προϊόντα ελεύθερα γλουτένης. Η αυστηρή δίαιτα χωρίς γλουτένη είναι ιδιαίτερα δύσκολη γιατί από τη μία τα προϊόντα ελεύθερα γλουτένης είναι δυσεύρετα και από την άλλη το κόστος τους είναι αυξημένο.

Τέλος, δεν ξεχνάμε τη συνεχή παρακολούθηση του ασθενούς με τον απαραίτητο εργαστηριακό έλεγχο για να ελέγχεται η πορεία της νόσου, γιατί είναι σημαντικό να αποφεύγουμε τις εξάρσεις της νόσου.

Thanks Doc!!! 

Μαρία Πάνου - Πετρίχου Μικροβιολόγος - Βιοπαθολόγος